„Poprawa gospodarki wodno-ściekowej w Gminie Łyse - Etap II”

Zabytki

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

 Informacje o najważniejszych zabytkach, dawnych cmentarzach, mogiłach

Mieszkańcy Kurpiowskiej Puszczy Zielonej należą do najmłodszych zespołów osadniczych Polski. Miało to na pewno wpływ na stan obecnego krajobrazu historycznego. Mówiąc o nim, należy stwierdzić, że gmina ma niewiele wartościowych, zabytkowych obiektów materialnych. Są to głównie budowle sakralne, budownictwo mieszkaniowe, a także kapliczki i krzyże przydrożne (nieodłączny element każdej wsi).

Do najważniejszych zabytków należą:

Wieś Łyse

  1. Zespół Kościoła parafialnego p.w. Św. Anny (numer i data wpisu do rejestru zabytków: A-607 z 10.02.1965 r.)

Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych to kościół drewniany w stylu kurpiowskim, szalowany pionowymi deskami. Zbudowany przez miejscowych cieśli w latach 1876 - 1882 na miejscu dawnej (wzniesionej w 1789 roku) drewnianej kaplicy. Cenne są obrazy umieszczone w kościele, a wartość zabytkową ma obraz Św. Anny w głównym ołtarzu malowany w 1789 roku i stara figura Pana Jezusa na krzyżu z ołtarza bocznego. Obok kościoła stoi drewniana dzwonnica o wysokości 20m i plebania drewniana zbudowana w 1880 roku.

  1. Obiekty cmentarza:

a) kaplica drewniana- początek XX w.
b) krzyże nagrobne, żelazne, żeliwne kute XIX w.

Inne zabytki

  1. Krzyż powstańczy z 1863r. – obok kościoła p.w. Św. Anny
  2. Krzyż drewniany z pasyjką sprzed I wojny św. – okolica Łysych
  3. Kapliczka słupowa drewn. figuralna
  4. Kaplica drewn. przy skrzyżowaniu dróg Łyse – Łączki i Myszyniec – Kolno – lata 30-te XX w.
  5. Pomnik znajdujący się na cmentarzu żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych. W czasie II wojny światowej istniała filia stalagu w Dłutowie (dziś mała wioska na granicy woj. suwalskiego i łomżyńskiego). Zginęło tu ok. 16.000 ludzi (źródła podają od 8 tyś. do 22 tysięcy). W 1960 roku Czesław Zajk jako ówczesny I sekretarz Komitetu Gromadzkiego PZPR w Łysych był inicjatorem upamiętnienia martyrologii żołnierzy radzieckich. Na pamiątkowej płycie wyryty został napis: " Żołnierzom armii radzieckiej, pomordowanym przez hitlerowców w latach 1942 - 44, Społeczeństwo powiatu kolneńskiego 1960 r."

Wieś Lipniki

  1. Zespół kościoła parafialnego p.w. Najświętszego Serca Jezusowego (numer i data wpisu do rejestru zabytków: A-469  z 7.07.1981 r.)

Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego w Lipnikach wzniesiony został w latach 1837 - 1843 jest najstarszym kościołem w gminie. Świątynia to obiekt murowany z kamienia polnego, neobarokowy, wzniesiona została na planie prostokąta z węższym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium oraz dwoma przyległymi doń pomieszczeniami od strony południowej i północnej, mieszczącymi zakrystię i skarbczyki. Kościół posiada jednonawowe wnętrze nakryte płaskim stropem, na którym zachowano pozostałości polichromii z I połowy XIX wieku. Elewacja frontowa - zachodnia, flankowana dwoma kwadratowymi w planie wieżami, częściowo wtopionymi w korpus budynku. Zabytkowa jest również dzwonnica murowana pochodząca z I połowy XIX wieku.

  1. Cmentarz grzebalny
  2. Kaplica murowana 2-ga poł. XIX w. (numer i data wpisu do rejestru zabytków: A-248  z 30.01.1986 r.)
  3. Brama murowana połowa XIX w. (numer i data wpisu do rejestru zabytków: A-248 z 30.01.1986 r.)
  4. Krzyże nagrobne, żelazne, żeliwne, kute XIX w.
  5. Cmentarz z I Wojny Światowej przy drodze powiatowe Kadzidło –Łyse – Łączki.

Inne

  1. Wiatrak drewniany XIX w.
  2. Wiatrak drewniany przeniesiony
  3. Figura Św. Rocha 2 połowa XIX w.

Wieś Zalas

  1. Zespół kościoła parafialnego p.w. Św. Stanisława Kostki

Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu to piękny kościół w stylu neogotyckim. Zbudowany w latach 1908 - 1913 z czerwonej cegły, zwożonej z Prus Wschodnich. Obiekt jednonawowy, posiada prezbiterium, dwie kaplice, zakrystię, przedsionek. W fasadzie znajduje się jedna wysoka wieża. Obok niego znajduje się drewniana dzwonnica zbudowana w 1902 roku.

  1. Zespół Cmentarza
  2. kaplica drewniana XIX/XXw
  3. krzyże nagrobne żelazne, żeliwne, kute 2 poł. XIXw

Wieś Łączki

  1. dom nr 84 drewniany – ok.1910
  2. dom nr 86 drewniany ok.1906r.
  3. dom nr 100 drewniany – 1906 –1908r.
  4. Krzyż drewniany XIX w.
  5. Lipa - pomnik Przyrody - dla upamiętnienia miejsca, z którego pochodził Stanisław Krupa - działacz kurpiowszczyzny (nie tylko zresztą), jeden z inicjatorów marszu Kurpiów na Kolno.

Wieś Baba

Kapliczka słupowa z Trójcą Św. pocz XX w.

Wieś Dudy Puszczańskie

Kapliczka drewniana dłubana nad Szkwą – lata 20, 30 – XX w.

Wieś Tartak

  1. Kapliczka z Trójcą Św.
  2. Krzyż drewniany upamiętniający walkę ze Szwedami z 1708r.

Wieś Tyczek

  1. Kapliczka z Trójcą Św. Rzeźbiona pocz. XX w.

Wieś Wejdo        

  1. Kapliczka murowana przy szosie Łyse –Łączki pocz. XX w.
  2. Kapliczka drewniana dłubana lata 30 –te XX w.
  3. Droga brukowana – Stara Wieś.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

    Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

    Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

    Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

    Kościół pod wezwaniem św. Anny w Łysych

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

    Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

  • Powiększ zdjęcie Drewniana dzwonnica

    Drewniana dzwonnica

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

    Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

    Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

    Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

    Cmentarz żołnierzy radzieckich w lesie k/Łysych

  • Powiększ zdjęcie Cmentarz z I Wojny Światowej przy drodze powiatowe Kadzidło –Łyse – Łączki

    Cmentarz z I Wojny Światowej przy drodze powiatowe Kadzidło –Łyse – Łączki

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

    Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa w Lipnikach

  • Powiększ zdjęcie Brama murowana - Lipniki

    Brama murowana - Lipniki

  • Powiększ zdjęcie Kaplica murowana - Lipniki

    Kaplica murowana - Lipniki

  • Powiększ zdjęcie Figura Św. Rocha - Lipniki

    Figura Św. Rocha - Lipniki

  • Powiększ zdjęcie Wiatrak drewniany - Lipniki

    Wiatrak drewniany - Lipniki

  • Powiększ zdjęcie Wiatrak drewniany - Lipniki

    Wiatrak drewniany - Lipniki

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

    Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

    Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

    Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

  • Powiększ zdjęcie Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

    Kościół pod wezwaniem św. Stanisława Kostki w Zalasiu

  • Powiększ zdjęcie Kapliczka z Trójcą Św. w miejscowości Tartak

    Kapliczka z Trójcą Św. w miejscowości Tartak

  • Powiększ zdjęcie Kapliczka z Trójcą Św. w miejscowości Tartak

    Kapliczka z Trójcą Św. w miejscowości Tartak